Các Tí có bao giờ nghe đến những “ngõ cụt” trong kinh doanh chưa? Đó chính là điểm bế tắc, bài toán hóc búa mà doanh nghiệp nào một khi đụng phải đều sẽ đau đầu suy nghĩ? Nếu các Tí cũng tò mò muốn biết làm sao để gỡ những nút thắt ấy, thì “giải case” chính là một sân chơi cọ xát và thử sức tìm kiếm những cách tiếp cận hay ho cho bài toán đó. Nhưng làm sao để một sinh viên năm nhất chưa có nhiều kinh nghiệm có thể bắt đầu giải case một cách hiệu quả? Đừng lo lắng các Tí ơi! Chúng ta hãy cùng lắng nghe những chia sẻ cực “xịn xò” từ anh Hưng Lưu và chị Bảo Anh, những người đã có nhiều năm kinh nghiệm cùng doanh nghiệp “vượt ngõ” mượt mà, để bỏ túi ngay những bí kíp giải case chuẩn chỉnh dành cho sinh viên nhé!
Có phải mỗi khi nhìn vào đề bài của một cuộc thi giải case, các Tí lại tự hỏi bản thân rằng: “Mình mới là sinh viên năm nhất, chưa đủ giỏi, chưa đủ kiến thức kinh tế hay Marketing sâu rộng, liệu có đủ khả năng giải quyết được vấn đề hóc búa của doanh nghiệp gặp phải không?”
Thế nhưng, cảm giác choáng ngợp và sợ hãi ấy đôi khi chỉ xuất hiện vì chúng ta đã vô tình phóng đại thử thách, biến một ngọn đồi nhỏ thành một ngọn núi cao trước mắt mình. Thực chất, giải một bài toán kinh doanh không đòi hỏi bạn phải là chuyên gia ngay từ vạch xuất phát. Đó là hành trình được bồi đắp từ những lần quan sát, thử sức và dám va chạm với những điều mới mẻ. Và chẳng phải, tất cả đều bắt đầu từ khoảnh khắc chúng mình dám “xắn tay áo lên” và bắt đầu làm hay sao?
Như chia sẻ đầy cảm hứng từ chị Bảo Anh: “Tiềm năng của bạn không nằm sẵn ở đó chờ bạn phát hiện ra – nó lộ ra khi bạn thử, va chạm, và tiếp xúc với những thứ khác nhau.” Đồng tình với quan điểm đó, anh Hưng Lưu cũng nhắn nhủ các Tí một góc nhìn rất thực tế: “Đừng chờ đến khi cảm thấy mình đủ giỏi mới bắt đầu, bởi chính quá trình tham gia mới giúp các bạn trở nên giỏi hơn.” Anh còn bật mí thêm: “Điều quan trọng là lựa chọn cuộc thi phù hợp và xác định đúng mục tiêu ban đầu là học hỏi, thay vì tạo áp lực phải đạt giải ngay.”
Vậy nên, đôi khi điều đáng nhớ nhất sau một hành trình không chỉ là những thành tích hay giải thưởng, mà còn là những bài học và trải nghiệm bạn có được trên suốt chặng đường ấy. Đừng vì sợ chưa đủ giỏi hay không đạt giải mà bỏ lỡ một cơ hội để khám phá chính mình. Cứ thử xem sao, bởi biết đâu, điều bạn tìm thấy sau một lần dám thử lại là khả năng mà chính bạn cũng chưa từng biết đến nó!
Chị Bảo Anh từng ví sự nghiệp như việc xây một ngôi nhà: “Thành tựu thật sự không chỉ nằm ở những tầng phía trên hay phần trang trí, mà nằm ở phần móng – những giá trị vẫn còn lại sau khi mình rời đi. Giải thưởng có thể là một dấu mốc đáng tự hào, nhưng điều quan trọng hơn vẫn là những nền tảng mình đã bồi đắp trong suốt chặng đường ấy”.
Lắng nghe những trăn trở của các bạn trẻ qua nhiều mùa thi với tư cách là ban giám khảo, chị Bảo Anh hiểu rằng áp lực tâm lý là điều khó tránh khỏi. Nhưng thay vì cố gắng né tránh hay để áp lực khiến mình chùn bước, bí quyết chị dành cho các Tí lại đơn giản hơn: “Hãy tận hưởng nó”. Bởi chính trong những phút giây căng thẳng nhất, ta lại có cơ hội thử thách giới hạn của mình, đào sâu hơn vào “bài toán” và cảm nhận trọn vẹn niềm vui khi cùng nhau tìm thấy lời giải thật sự có ý nghĩa.
Các Tí thấy đó, đôi khi mọi thứ chỉ bắt đầu khác đi khi chúng ta thay đổi góc nhìn. Thật chẳng dễ dàng để làm tốt ngay từ lần đầu tiên, nhưng sau mỗi lần ta dũng cảm để dám thử, dám va chạm, các Tí sẽ có thêm kinh nghiệm và sự tự tin để tiến về phía trước.
Và khi các Tí đã quyết định dám thử và dám va chạm, không gì tuyệt hơn là việc thử sức mình ở cuộc thi giải case đầu tiên ! Đối với các Tí lần đầu dấn thân vào các cuộc thi giải case, việc lựa chọn “đấu trường” phù hợp chính là bước đi quan trọng đầu tiên. Với châm ngôn “Thi hai cuộc thật sâu vẫn hơn thi dàn trải sáu cuộc”, chị Bảo Anh khuyên các Tí nên ưu tiên những đề thi đến từ doanh nghiệp thật với bài toán và số liệu thực tế. Bên cạnh đó, các Tí hãy chú ý đến chất lượng Ban Giám khảo, thời gian phản biện Q&A cũng như cơ chế nhận xét chi tiết sau mỗi vòng, bởi đó chính là lúc Tí học hỏi và nhớ lâu nhất. Cuối cùng, đừng quên đối chiếu ngành hàng của đề bài với lĩnh vực mình muốn theo đuổi để biết liệu cuộc thi đó có thực sự dành cho mình không nhé!
Và khi đã chọn được cuộc thi ưng ý, các Tí nhớ đừng quên rằng chúng ta cũng phải trang bị cho mình hành trang bổ ích. Kiến thức nền tảng lẫn kỹ năng chuyên môn đều là những trang bị cần có trên mọi hành trình. Với kinh nghiệm dày dặn trong việc đào tạo Marketing, anh Hưng Lưu đã mang đến “Problem-solving framework” 8 bước được anh sử dụng để tiếp cận một case-study, chắc chắn sẽ giúp các Tí vượt “ngách” một cách bài bản:
Bước đầu tiên, các Tí cần xác định đúng mục tiêu đề bài, trả lời rõ doanh nghiệp muốn gì, đo bằng KPI nào và có giới hạn gì về thời gian, ngân sách hoặc nguồn lực hay không.
Bước thứ hai, các Tí sẽ đo lường khoảng cách giữa hiện trạng và mục tiêu trước khi tụi mình đi đến bước thứ ba là sử dụng công cụ “Issue tree” để chia nhỏ vấn đề thành các nhánh câu hỏi quanh từng khía cạnh, giúp Tí và nhóm của mình dễ dàng khoanh vùng đúng nguyên nhân cần giải quyết.
Ở bước thứ tư, Tí hãy thử đặt các giả thuyết ban đầu dựa vào bối cảnh của đề bài. Sau đó, các giả thuyết cần được xếp hạng theo hai tiêu chí: khả năng xảy ra và mức độ ảnh hưởng. Đến đây, giải thuyết nào vừa có khả năng xảy ra cao, vừa tác động mạnh mẽ đến doanh nghiệp, thì hãy kiểm tra nó trước nhé các Tí.
Đến với bước thứ năm, khi các Tí phải đối mặt với một lượng lớn thông tin từ một đề bài, thì các Tí hãy nghe theo anh Hưng Lưu, chia chúng thành 3 nhóm: Dữ liệu bắt buộc (trực tiếp các định vấn đề hoặc kiểm chứng giả thuyết); Dữ liệu bổ trợ (cung cấp thêm bối cảnh và làm rõ kết luận); Dữ liệu chưa liên quan (có thể bỏ qua). Các Tí nhớ là, không phải dữ liệu nào xuất hiện trong đề cũng phải được dùng đến đó. Ngoài ra, Tí và nhóm của mình có thể đọc dữ liệu theo 4 dấu hiệu sau: Trend – Outlier – Comparison – Contribution. Quan trọng hơn, các Tí hãy lấy một điểm so sánh, vì đôi khi một con số đứng riêng lẻ thường chưa nói lên nhiều điều, nó cần được so sánh với chính nó ở kỳ trước, với mục tiêu, với dữ liệu của đối thủ hoặc benchmark của thị trường.
Từ dữ liệu thu được, các Tí tiến tới bước thứ sáu là đào sâu tìm Insight và nguyên nhân gốc rễ bằng cách phân biệt rõ 3 định nghĩa: Data, Finding, Insight. Các Tí nên kiểm tra nguyên nhân bằng nhiều nguồn: dữ liệu định lượng, nghiên cứu khách hàng, phỏng vấn, phản hồi trên mạng xã hội hoặc thông tin thị trường. Đồng thời, anh Hưng Lưu còn bật mí, các Tí có thể dùng kỹ thuật “5 Whys” (liên tục hỏi “Tại sao?”) để tránh dừng lại ở biểu hiện bề mặt và tiến gần hơn đến nguyên nhân gốc rễ.
Các Tí hãy xây dựng giải pháp bám sát nguyên nhân ở bước thứ bảy. Theo anh Hưng Lưu, một giải pháp hiệu quả cần trả lời được 5 câu hỏi:
- Giải pháp xử lý nguyên nhân nào?
- Nhắm đến nhóm khách hàng nào?
- Cơ chế nào khiến giải pháp tạo ra kết quả?
- Doanh nghiệp cần thực hiện những hoạt động gì?
- Kết quả được đo bằng KPI nào?
Và cuối cùng, ở bước thứ 8, Tí hãy sàng lọc và ưu tiên giải pháp dựa trên tính khả thi, chi phí, rủi ro và lộ trình triển khai cụ thể. Đối với anh Hưng Lưu, một case study không cần phải có quá nhiều giải pháp mà quan trọng hơn hết, giải pháp đó phải dựa trên các yếu tố sau: Mức độ tác động đến mục tiêu; Khả năng triển khai; Chi phí và nguồn lực; Thời gian để đi đến kết quả; Rủi ro có thể phát sinh. Đặc biệt, cả anh Hưng Lưu và chị Bảo Anh đều cho rằng, để một ý tưởng Marketing thành một đề xuất kinh doanh có thể thực hiện được, ý tưởng đó cần có lộ trình triển khai, ngân sách tương đối, người chịu trách nhiệm và KPI đo lường.
Cuối cùng, cũng không kém phần quan trọng, các Tí hãy kiểm tra lại toàn bộ bài làm theo hệ thống: Mục tiêu là gì, vấn đề nằm ở đâu, dữ liệu nào chứng minh, nguyên nhân là gì, giải pháp xử lý nguyên nhân như thế nào, đo lường kết quả ra sao. Nếu câu trả lời của 6 câu hỏi này kết nối được với nhau, thì chứng tỏ đây là một bài làm rõ ràng và thuyết phục đó các Tí.
Thế nhưng mà các Tí ơi, mình cũng hãy nhớ rằng đây là những góc nhìn đúc kết từ kinh nghiệm thực chiến và quan sát cá nhân của anh Hưng Lưu và chị Bảo Anh. Khi chính thức bước vào một cuộc thi giải case, Tí sẽ cần linh hoạt biến hóa kiến thức và không ngừng nâng cấp kỹ năng của bản thân. Sẽ không có một lời giải mẫu nào cho ra đáp án chính xác 100%, nhưng framework này sẽ là nền tảng vững chắc để Tí tự tin xử lý bài toán thực tế. Bởi vì suy cho cùng, “Một giải pháp đúng 70% mà triển khai được thì giá trị hơn một giải pháp hoàn hảo trên giấy”, một lời chia sẻ thân thương từ chị Bảo Anh chắc chắn là điều các Tí nên nằm lòng!
Đặc biệt, để ý tưởng không bị “mắc kẹt” trên trang giấy, chị Bảo Anh còn gửi gắm bí kíp giúp các Tí săn insight thực chiến: hãy bước ra ngoài “đi thị trường và xuống tuyến đầu”. Một buổi đi chợ cùng nhân viên bán hàng, một buổi chiều ngồi ở cửa hàng đếm khách hay vài phút trò chuyện chân thành với nhà phân phối sẽ mang đến cho Tí những góc nhìn sống động mà đôi khi ba ngày ngồi đọc báo cáo suông cũng chẳng thể nào có được.
Đến đây, có lẽ các Tí đã dần hiểu rằng, một cuộc thi không thật sự khép lại khi ban giám khảo công bố kết quả. Danh hiệu có thể là một dấu mốc đáng nhớ, nhưng nếu chỉ dừng lại ở đó, những gì mình nhận được sau vài tuần “căng não” giải case sẽ thật sự đáng tiếc.
Vậy làm thế nào để sau mỗi cuộc thi, dù thắng hay chưa đạt được kết quả như mong đợi, các Tí vẫn có thể “lãi” thật nhiều cho hành trình phía trước? Từ những trải nghiệm đồng hành cùng các bạn trẻ, chị Bảo Anh và anh Hưng Lưu đã gợi ý một vài cách để biến mỗi lần thử sức thành một bước tiến cho chính mình.
Học cách “làm lại”
Cách cơ bản nhất để rút kinh nghiệm là tự tổng kết lại hành trình của đội mình. Nhưng chị Bảo Anh đã mang đến một góc nhìn sâu sắc hơn: “Đừng chỉ ghi mình sai ở đâu.” Nếu chỉ chăm chăm kiểm điểm thiếu sót mà quên đi những điều đã làm tốt, chúng ta có thể bỏ qua điều cũng quan trọng không kém: mình đã làm tốt điều gì, và vì sao mình làm tốt điều đó?
Có một câu chuyện chị từng chia sẻ về một bạn trẻ khiến chị ấn tượng sâu sắc: ngay sau khi cuộc thi kết thúc, khi hầu hết mọi người đã đóng laptop và nghỉ ngơi, bạn ấy gửi bài làm của đội cho những người có kinh nghiệm để xin nhận xét. Không phải để hỏi mình được bao nhiêu điểm, mà để hỏi: “Nếu anh chị là người phải ra quyết định dựa trên bài này, anh chị sẽ vặn lại ở chỗ nào?”
Sau khi nhận các góp ý, bạn ấy đặt bài làm cạnh những nhận xét đó và soi lại từng phần: đâu là phần thật sự vững, đâu là phần chỉ “nghe có vẻ đúng”, đâu là điều mình bỏ qua vì không đủ thời gian và đâu là điều mình bỏ qua đơn giản vì chưa từng nghĩ tới.
Rồi bạn ấy làm lại.
Không có giải thưởng nào chờ ở cuối, cũng chẳng có ai chấm điểm. Chỉ đơn giản là làm lại cho chính mình, với một cách nghĩ mới.
Chính vài tiếng đồng hồ cuối cùng ấy lại là thứ thay đổi tư duy bạn, ở một tầng sâu hơn kỹ năng trình bày: bạn bắt đầu đặt những câu hỏi khác đi ngay từ đầu, từ “Làm thế nào để giải bài này?” đến “Liệu đây có thật sự là vấn đề doanh nghiệp cần giải quyết?”. Đó là lúc một cuộc thi không còn chỉ để “thi”, mà trở thành cơ hội để các Tí rèn cách tư duy cho những bài toán lớn hơn sau này.
Biến bài dự thi thành một “Case Study” chất lượng trong Portfolio
Riêng với góc nhìn của anh Hưng Lưu, các Tí hoàn toàn có thể biến những gì mình đã làm thành một case study trong portfolio cá nhân.
Nhưng thay vì chỉ đưa toàn bộ slide lên cùng một chiếc cúp hay danh hiệu, hãy kể lại câu chuyện phía sau bài làm: Đề bài đặt ra vấn đề gì? Các Tí đã đóng vai trò nào trong đội? Nhóm đã nghiên cứu và phân tích ra sao? Vì sao lại lựa chọn hướng giải quyết đó? Giải pháp được đo lường bằng cách nào? Và nếu có thêm một cơ hội, các Tí sẽ làm điều gì khác đi?
Bởi điều đáng để người khác nhìn thấy không chỉ là mình đã đạt giải gì, mà còn là mình đã trưởng thành như thế nào qua trải nghiệm đó. Khi người tham gia không còn đặt nặng chuyện đạt giải ngay từ đầu mà xem cuộc thi là cơ hội thử sức, họ có thể mở ra nhiều trải nghiệm và bài học mới cho chính mình.
Mở rộng mạng lưới quan hệ – networking
Bật mí là bên cạnh bài học chuyên môn, các cuộc thi còn là chiếc cầu nối giúp các Tí mở rộng networking đó nha. Định nghĩa về networking theo chị Bảo Anh rất giản dị: “Có bao nhiêu người từng thấy bạn làm việc và sẵn lòng nhắc tên bạn khi có cơ hội?”
Một cuộc thi có thể đưa các Tí gặp những người bạn đồng hành mới, những anh chị mentor, ban giám khảo hay các anh chị khóa trên. Có thể hôm nay các Tí chỉ cùng nhau giải một case, nhưng biết đâu vài năm sau, một trong số họ lại trở thành người đồng nghiệp, người cộng sự hoặc người mở ra cho mình một cơ hội mới. Vì thế, một lời cảm ơn tử tế sau khi được giúp đỡ, một tin nhắn cập nhật rằng mình đã áp dụng lời khuyên ấy như thế nào, hay đơn giản là chủ động hỗ trợ lại một người đi sau khi có cơ hội – những điều nhỏ bé ấy đều có thể giúp một mối quan hệ chất lượng tiếp tục được nuôi dưỡng.
Và quan trọng nhất, hãy kết nối bằng sự chân thành. Đừng chỉ tìm đến một ai đó khi mình cần một cơ hội hay “nhờ vả”, bởi điều ở lại lâu dài không phải là mình đã quen bao nhiêu người, mà là mình đã trở thành một người như thế nào trong mắt họ.
Các Tí thấy không? Một cuộc thi có thể chỉ kéo dài vài tuần, nhưng những gì mình mang theo sau đó có thể đi xa hơn rất nhiều: một cách tư duy mới, một vài người bạn đồng hành, một bài học đáng nhớ hay thậm chí là một phiên bản tự tin hơn của chính mình.
Vậy nên, đừng vội xem khoảnh khắc công bố kết quả là dấu chấm hết. Có khi, đó chỉ là lúc cuộc thi bắt đầu để lại giá trị thật sự trong hành trình của các Tí đó nha!
